Kody pocztowe

Brytyjski operator pocztowy Royal Miał obchodził niedawno 40-lecie obowiązywania kodów pocztowych. Tymczasem kody pocztowe w Polsce zaczęły obowiązywać wcześniej. Czy są dokładnie kody pocztowe i czy są nam jeszcze potrzebne w XXI wieku?

Kod pocztowy jest ciągiem cyfr (w niektórych krajach również liter) dodawanym do adresu. Kody wprowadzono w celu uproszczenie procesu dzielenia przesyłek pocztowych i umożliwienia pracy przy rozdziale przesyłek pracowników nieznających geografii pocztowej (przynależności danego adresu do poszczególnych okręgów czy placówek).

Format i zasady umieszczania kodów pocztowych są różne w zależności od kraju. W 2005 roku 117 państw spośród 190 członków Międzynarodowego Związku Pocztowego posiadało system kodów pocztowych. Ciekawostką jest, że krajem, który nie ma kodów pocztowych jest np. Irlandia. W adresie po nazwie miasta podaje się jedynie nazwę hrabstwa, poprzedzonego dwuliterowym skrótem Co. (ang. Country – hrabstwo). Wyjątkiem jest stolica: ze względu na rozmiar miasta Dublin został podzielony na 24 okręgi. Listy do tego miasta adresuje się: Dublin 1 do Dublin 24.

Brytyjczycy zakończyli nadawanie kodów pocztowych w całym kraju w 1974 roku, tymczasem w Polsce kody pocztowe obowiązują od 1973 roku. Ale są to daty powstania kompleksowych systemów obejmujących cały kraj. Pierwsze kody pocztowe w Londynie zastosowano w 1857 roku, a w Liverpoolu – w 1864 roku.

Kody brytyjskie

Brytyjskie kody pocztowe składają się z dwóch sekcji alfanumerycznych. Pierwsza o długości od dwóch do czterech znaków identyfikuje okręg pocztowy. Ta część jest podobna od polskiego systemu kodów, który opiszę kilka akapitów dalej.

Ciekawa jest druga część brytyjskiego kodu pocztowego, o długości trzech znaków, która identyfikuje jednostkę obejmującą co najwyżej 100 sąsiadujących nieruchomości, czyli np. fragment ulicy, przy którym znajdują się dane budynki. Dzięki temu brytyjski system kodów pocztowych jest bardzo precyzyjny i  wykorzystują go nie tylko do ułatwienia pracy pocztowcom, ale także do wyszukiwanie najbliższego oddziału organizacji (np. placówki banku), względem podanego kodu, do wyznaczania trasy w systemach nawigacji satelitarnej, a nawet do oceny ryzyka związanego z danym adresem przez firmy ubezpieczeniowe.

Polskie kody pocztowe

Kody pocztowe stosowane w Polsce składają się tylko z cyfr i mają formę: XX-XXX. Umieszczamy je przed nazwą miejscowości, czyli: 97-300 Piotrków Trybunalski.

Co oznaczają cyfry kodu pocztowego? Pierwsza określa okręg pocztowy, czyli największą jednostkę. W momencie wprowadzenia systemu (I poł. lat 70. XX wieku) były to ówczesne jedno lub dwa województwa. Podział oznaczeń okręgów kodowych ustalono od Warszawy, zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara.

Kolejna cyfra oznacza strefę kodową, czyli część okręgu. Największym miastom przydzielono jedną, dwie lub pięć takich cyfr. Trzecia cyfra oznacza sektor kodowy – jest to obszar podległy rozdzielni sektorowej, która mniej więcej odpowiadała dawnym powiatom (wg podziału administracyjnego obowiązującego w latach 70.), a w dziewiętnastu największych miastach – ich części. Dzisiaj podział jest raczej umowny, ponieważ urzędy sektorowe zostały zlikwidowane. Czwarta i piąta cyfra oznaczają placówkę pocztową oraz jej obszar działania, a w 19 największych miastach jednostkę doręczeniową.

Ciekawostką jest, że istnieją w Polsce odbiorcy, którzy ze względu na dużą ilość otrzymywanej korespondencji otrzymali własne kody pocztowe, np.:

  • 00-977 – Polskie Radio SA
  • 00-999 – Telewizja Polska SA.

Problemem polskiego systemu kodów pocztowych jest duże zróżnicowanie poszczególnych miejscowości. Przykładowo: Piotrków Trybunalski, który jest średniej wielkości miastem (75 tys. mieszkańców) ma tylko jeden kod pocztowy – 97-300, całkiem duży Radom (219 tys. mieszkańców) zaledwie kilka kodów, w tym jeden powszechnie używany – 26-600. Tymczasem Łódź ma kodów pocztowych… ok. 4 tys.! Zbyt mała liczba kodów pocztowych, nie pozwala na precyzyjne określenie lokalizacji.

Dużo kodów pocztowych jest nieaktualnych lub wycofanych. Wystarczy spojrzeć na mapy Polski z końca lat 60., żeby zobaczyć jak bardzo zmieniły się miasta, powstały całe dzielnice. Kody pocztowe odnoszą się do struktury administracyjnej sprzed ponad 40 lat, dlatego operatorzy pocztowi wprowadzają swoje wewnętrzne, dodatkowe oznaczenia, w celu ułatwienia sortowania korespondencji.

Czy mając nawigacje GPS w telefonach komórkowych potrzebujemy jeszcze kodów pocztowych? Zdecydowanie tak, bo znacząco ułatwiają określenie lokalizacji danej miejscowości, również na mapach cyfrowych. Ma to szczególnie istotne znaczenie w przypadku miejscowości o tych samych nazwach. Przykładowo: Mała Wieś, Nowa Wieś, Stara Wieś – takich miejscowości w Polsce są dziesiątki. Podanie nazwy wraz z kodem pocztowym pozwala na szybkie i precyzyjne określenie o jaką miejscowość chodzi.

Chociaż kody pocztowe trochę nie nadążają za zmieniającą się rzeczywistością to są jednak przydatne – nie tylko w pracy operatorów pocztowych, ale ułatwiają też codzienne życie. Jeszcze długo się z nimi nie rozstaniemy.

4 Komentarze

  1. Z tą Łodzią to chyba przesada, poczta sortowana jest pewnie ostatecznie ulicami, nie zawsze można sugerować się kodem. Pomyłki przy nadawaniu zdarzają się chyba najczęściej przy kodzie pocztowym

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.